اجزای آسانسور چیست؟ معرفی قطعات اصلی و اهمیت سرویس و نگهداری | فراز آسانبر آتا
اجزای آسانسور چیست؟ معرفی قطعات اصلی و اهمیت سرویس و نگهداری
آسانسور یکی از تجهیزات مهم ساختمان‌های مسکونی، اداری و تجاری است. عملکرد صحیح آن به هماهنگی مجموعه‌ای از قطعات مکانیکی، الکتریکی و سیستم‌های ایمنی وابسته است. خرابی یک قطعه ممکن است باعث اختلال در حرکت کابین، باز و بسته شدن درب‌ها یا توقف آسانسور شود.
شناخت اجزای اصلی آسانسور به مدیران ساختمان کمک می‌کند اهمیت سرویس دوره‌ای را بهتر درک کنند و هنگام بروز مشکل، اطلاعات دقیق‌تری در اختیار شرکت سرویس و نگهداری قرار دهند. در این مقاله با مهم‌ترین بخش‌های آسانسور، وظیفه هرکدام و نقش نگهداری اصولی آن‌ها آشنا می‌شوید.
۱. موتور آسانسور؛ بخش اصلی سیستم محرکه
در بسیاری از آسانسورهای کششی، موتور نیروی لازم برای حرکت کابین و وزنه تعادل را فراهم می‌کند. سیستم محرکه می‌تواند از نوع گیربکسی یا بدون گیربکس باشد. انتخاب نوع موتور به طراحی آسانسور، ظرفیت، سرعت و شرایط ساختمان بستگی دارد.
وضعیت نامناسب سیستم محرکه ممکن است با نشانه‌هایی مانند صدای غیرعادی، لرزش، تغییر در کیفیت حرکت یا بروز خطاهای عملکردی همراه شود. البته تشخیص علت دقیق این نشانه‌ها به بررسی تخصصی نیاز دارد.
بازدید دوره‌ای باید متناسب با نوع تجهیزات و دستورالعمل‌های فنی آن‌ها انجام شود. تعمیر یا تنظیم موتور و اجزای وابسته نیز باید به افراد متخصص سپرده شود.
۲. تابلو فرمان آسانسور؛ مدیریت حرکت و توقف
تابلو فرمان، فرمان‌های حرکتی آسانسور و هماهنگی بسیاری از عملکردهای الکتریکی آن را مدیریت می‌کند. این بخش اطلاعات دریافتی از حسگرها و تجهیزات کنترلی را پردازش می‌کند و بر اساس طراحی سیستم، فرمان‌های لازم را صادر می‌کند.
ایراد در تابلو فرمان یا مدارهای مرتبط ممکن است باعث توقف آسانسور، ثبت خطا، پاسخ ندادن به بعضی فرمان‌ها یا اختلال در حرکت شود. با این حال، هر خطایی الزاماً به معنای خرابی خود تابلو نیست و باید سایر اجزای مرتبط نیز بررسی شوند.
بررسی اتصالات، وضعیت قطعات الکتریکی، کدهای خطا و عملکرد سیستم کنترل از جمله مواردی است که تکنسین متخصص در فرایند عیب‌یابی در نظر می‌گیرد.
۳. ترمز آسانسور؛ یکی از اجزای مهم ایمنی
ترمز در سیستم محرکه آسانسور نقش مهمی در نگه داشتن و متوقف کردن مجموعه محرکه دارد. عملکرد صحیح ترمز باید مطابق طراحی دستگاه و الزامات فنی مربوط به همان آسانسور بررسی شود.
صدای غیرمعمول، تغییر محسوس در حرکت یا توقف نامناسب می‌تواند نشانه‌ای از وجود مشکل در یکی از اجزای سیستم باشد؛ اما تعیین علت به بررسی تخصصی نیاز دارد.
تنظیم، تعمیر یا آزمایش ترمز نباید به‌صورت خودسرانه انجام شود. هرگونه اقدام باید توسط فرد متخصص و با رعایت دستورالعمل‌های ایمنی صورت بگیرد.
۴. گاورنر و پاراشوت؛ تجهیزات مرتبط با ایمنی
گاورنر یکی از تجهیزات ایمنی آسانسور است که در شرایط تعریف‌شده و در صورت عبور سرعت از محدوده تعیین‌شده، می‌تواند سازوکار ایمنی مربوط را فعال کند. پاراشوت نیز وسیله‌ای است که در شرایط عملکرد طراحی‌شده، با درگیر شدن با ریل‌های راهنما به متوقف کردن کابین کمک می‌کند.
گاورنر و پاراشوت دو قطعه متفاوت با وظایف مرتبط هستند و عملکرد صحیح آن‌ها به طراحی، تنظیم و وضعیت فنی مجموعه بستگی دارد.
بررسی این تجهیزات باید طبق دستورالعمل سازنده و الزامات فنی قابل‌اعمال انجام شود. آزمایش خودسرانه یا دست‌کاری این سیستم‌ها می‌تواند خطرناک باشد و نباید جایگزین بازرسی تخصصی شود.
برای آشنایی بیشتر با این تجهیزات، مقاله پاراشوت آسانسور چیست؟ را مطالعه کنید.
۵. ریل‌های راهنما؛ مسیر حرکت کابین و وزنه تعادل
ریل‌های راهنما مسیر حرکت کابین و وزنه تعادل را مشخص می‌کنند و به هدایت صحیح آن‌ها در چاه آسانسور کمک می‌کنند. وضعیت ریل‌ها، اتصالات و اجزای هدایت‌کننده در کیفیت حرکت و عملکرد سیستم اهمیت دارد.
لرزش یا صدای غیرعادی کابین ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله مشکلات مربوط به کفشک‌ها، غلتک‌های هدایت‌کننده، تنظیمات مکانیکی یا بخش‌های دیگر. بنابراین نباید بدون بررسی، تمام این نشانه‌ها را به خرابی ریل نسبت داد.
بازرسی وضعیت ریل‌ها و اجزای مرتبط باید در برنامه نگهداری آسانسور و متناسب با نوع سیستم انجام شود.
۶. سیم بکسل و وزنه تعادل
در بسیاری از آسانسورهای کششی، سیم‌بکسل‌ها در انتقال نیرو میان سیستم محرکه، کابین و وزنه تعادل نقش دارند. تعداد، نوع و مشخصات سیم‌بکسل‌ها به طراحی و ظرفیت آسانسور وابسته است.
وزنه تعادل نیز در آسانسورهای کششی به متعادل کردن بخشی از بار سیستم کمک می‌کند و بر شرایط کاری مجموعه محرکه اثر می‌گذارد.
بررسی وضعیت سیم‌بکسل‌ها، نقاط اتصال و اجزای مرتبط باید مطابق دستورالعمل‌های فنی انجام شود. مشاهده آثار فرسودگی، خوردگی، آسیب یا تغییر غیرعادی در وضعیت سیم‌بکسل‌ها نیازمند ارزیابی تخصصی است.
هرگز برای بررسی سیم‌بکسل یا سایر اجزای داخل چاه، بدون صلاحیت فنی و تجهیزات ایمنی وارد چاه آسانسور نشوید.
۷. بافرها؛ ضربه‌گیرهای انتهای مسیر
بافرها در بخش‌های مشخصی از چاه آسانسور نصب می‌شوند و در شرایط پیش‌بینی‌شده در طراحی، نقش ضربه‌گیر را ایفا می‌کنند. نوع و مشخصات بافر باید با ویژگی‌های همان آسانسور سازگار باشد.
وضعیت ظاهری، نحوه نصب و شرایط فنی این تجهیزات باید توسط فرد متخصص بررسی شود. بافر جایگزین سایر سیستم‌های ایمنی نیست و وجود آن به معنای مجاز بودن حرکت خارج از محدوده طراحی‌شده نخواهد بود.
۸. درب کابین و درب طبقات
درب‌های کابین و طبقات از اجزای مهم عملکردی و ایمنی آسانسور هستند. عملکرد درست درب‌ها به هماهنگی مکانیزم حرکتی، قفل‌ها، حسگرها و مدارهای ایمنی مرتبط وابسته است.
باز و بسته نشدن کامل درب، برخورد در هنگام حرکت، صدای غیرعادی، باز ماندن درب یا توقف آسانسور در ارتباط با مدار درب می‌تواند نشانه وجود مشکل باشد. علت ممکن است مکانیکی، الکتریکی یا ناشی از تنظیمات و وضعیت قطعات مرتبط باشد.
در صورت مشاهده ایراد در درب‌ها، از دست‌کاری قفل‌ها و مدارهای ایمنی خودداری کنید و موضوع را با شرکت سرویس و نگهداری در میان بگذارید.
برای آشنایی با انواع درب و مشکلات رایج آن‌ها، مقاله انواع درب آسانسور و نکات سرویس و نگهداری را ببینید.
۹. شستی‌ها، نمایشگرها و تجهیزات داخل کابین
شستی‌های داخل کابین و شستی‌های احضار در طبقات، امکان ثبت درخواست حرکت را فراهم می‌کنند. نمایشگرها نیز بسته به طراحی آسانسور می‌توانند اطلاعاتی مانند طبقه، جهت حرکت یا وضعیت دستگاه را نمایش دهند.
خرابی شستی، نمایشگر یا سیم‌کشی مرتبط ممکن است باعث ثبت نشدن فرمان یا نمایش نادرست اطلاعات شود. بررسی این تجهیزات باید همراه با مدارهای مربوط و شرایط کلی سیستم انجام شود.
۱۰. روشنایی و تجهیزات اضطراری
روشنایی کابین و تجهیزات اضطراری، از جمله بخش‌هایی هستند که در شرایط عادی و هنگام بروز اختلال اهمیت دارند. نوع تجهیزات اضطراری به طراحی آسانسور بستگی دارد و ممکن است شامل روشنایی اضطراری یا سامانه‌های ارتباطی و نجات پیش‌بینی‌شده برای همان دستگاه باشد.
مدیر ساختمان باید هرگونه نقص در روشنایی یا تجهیزات اضطراری را گزارش کند تا بررسی و رفع مشکل در چارچوب دستورالعمل‌های مربوط انجام شود.
چرا سرویس و نگهداری دوره‌ای آسانسور اهمیت دارد؟
آسانسور مجموعه‌ای از قطعات به‌هم‌پیوسته است. گاهی نشانه‌ای که در یک بخش مشاهده می‌شود، از بخش دیگری ناشی می‌شود. به همین دلیل، نگهداری اصولی فقط به رفع خرابی پس از توقف دستگاه محدود نیست و باید بررسی‌های دوره‌ای و متناسب با وضعیت آسانسور را نیز در بر بگیرد.
برنامه سرویس و نگهداری با توجه به نوع آسانسور، میزان استفاده، شرایط ساختمان، وضعیت تجهیزات و دستورالعمل‌های فنی تنظیم می‌شود. این برنامه می‌تواند موارد زیر را شامل شود:
- بررسی عملکرد کلی آسانسور و ثبت ایرادهای مشاهده‌شده
- بازرسی بخش‌های مکانیکی و الکتریکی در محدوده مجاز و ایمن
- بررسی عملکرد درب‌ها و تجهیزات مرتبط
- بررسی وضعیت سیستم محرکه و تابلو فرمان
- ارزیابی وضعیت سیم‌بکسل‌ها و اجزای مرتبط، متناسب با نوع سیستم
- بررسی تجهیزات ایمنی طبق دستورالعمل‌های فنی مربوط
- ثبت اقدامات انجام‌شده و اعلام موارد نیازمند تعمیر یا پیگیری
تمامی بررسی‌ها و اقدامات باید توسط افراد دارای صلاحیت و با رعایت الزامات ایمنی انجام شوند. برنامه نگهداری هر آسانسور نیز باید با توجه به شرایط واقعی همان دستگاه تعیین شود.
نشانه‌هایی که باید به شرکت سرویس آسانسور گزارش شوند
مشاهده هر یک از نشانه‌های زیر به معنای تشخیص قطعی خرابی یک قطعه خاص نیست، اما لازم است موضوع بررسی شود:
- توقف غیرمنتظره یا تکرار خطاهای عملکردی
- صدای غیرمعمول یا لرزش تازه و محسوس
- باز و بسته نشدن صحیح درب‌ها
- تراز نبودن کابین با سطح طبقه
- روشن نشدن برخی شستی‌ها یا نمایشگرها
- اختلال در روشنایی یا تجهیزات اضطراری
اگر عملکرد آسانسور غیرعادی است یا احتمال خطر وجود دارد، استفاده از آن را متوقف کنید، از دست‌کاری تجهیزات خودداری کنید و موضوع را به مسئول ساختمان و شرکت سرویس و نگهداری اطلاع دهید. در صورت گیر افتادن افراد، از تلاش برای خارج کردن آن‌ها به روش خودسرانه پرهیز کنید و از نیروهای آموزش‌دیده کمک بگیرید.
سرویس و نگهداری آسانسور در تهران با فراز آسانبر آتا
فراز آسانبر آتا خدمات سرویس، نگهداری و تعمیر آسانسور را در مناطق مختلف تهران ارائه می‌کند. انتخاب برنامه مناسب برای هر ساختمان به نوع آسانسور، وضعیت تجهیزات، میزان استفاده و نیازهای واقعی آن بستگی دارد.
برای دریافت اطلاعات درباره خدمات، بررسی وضعیت آسانسور یا هماهنگی سرویس، می‌توانید از راه‌های ارتباطی شرکت استفاده کنید.
تلفن دفتر: ۰۲۱۴۴۲۵۴۳۸۰
شماره تماس: ۰۹۱۹۷۲۷۲۶۵۵
شماره‌های پشتیبانی: ۰۹۹۹۱۲۲۱۲۹۳ تا ۰۹۹۹۱۲۲۱۲۹۷
نشانی: تهران، برج میلاد، طبقه ۴
وب‌سایت: farazasanbarata.ir
پرسش‌های متداول درباره اجزای آسانسور
مهم‌ترین اجزای آسانسور کدام‌اند؟
بسته به نوع آسانسور، اجزای مهم می‌توانند شامل سیستم محرکه، تابلو فرمان، ترمز، ریل‌های راهنما، سیم‌بکسل‌ها در آسانسورهای کششی، درب‌ها، تجهیزات کنترلی و سیستم‌های ایمنی باشند.
آیا همه آسانسورها موتور و سیم‌بکسل دارند؟
خیر. ساختار آسانسورها با توجه به نوع سیستم متفاوت است. برای مثال، آسانسورهای کششی و هیدرولیکی از سازوکارهای متفاوتی برای حرکت کابین استفاده می‌کنند؛ بنابراین فهرست قطعات و روش نگهداری آن‌ها نیز یکسان نیست.
سرویس آسانسور هر چند وقت یک‌بار باید انجام شود؟
فاصله سرویس‌ها باید با توجه به نوع دستگاه، میزان استفاده، شرایط ساختمان، دستورالعمل سازنده و الزامات فنی مربوط تعیین شود. نمی‌توان بدون بررسی این عوامل، یک فاصله زمانی ثابت را برای همه آسانسورها مناسب دانست.
آیا صدای غیرعادی آسانسور به معنی خرابی موتور است؟
خیر. صدای غیرعادی ممکن است از بخش‌های مختلف مکانیکی یا الکتریکی ناشی شود. تشخیص علت به بررسی تخصصی نیاز دارد و نباید صرفاً بر اساس صدا، یک قطعه را معیوب دانست.
در صورت مشاهده نقص در سیستم ایمنی چه باید کرد؟
از دست‌کاری یا آزمایش خودسرانه تجهیزات خودداری کنید. در صورت وجود احتمال خطر، استفاده از آسانسور را متوقف کرده و موضوع را به مسئول ساختمان و شرکت سرویس و نگهداری اطلاع دهید تا بررسی لازم توسط فرد متخصص انجام شود.
جمع‌بندی
شناخت اجزای آسانسور، از سیستم محرکه و تابلو فرمان تا درب‌ها و تجهیزات ایمنی، به درک بهتر اهمیت نگهداری اصولی کمک می‌کند. بازرسی‌های دوره‌ای، ثبت ایرادها و رسیدگی به مشکلات در زمان مناسب، بخش مهمی از مدیریت صحیح آسانسور در ساختمان است.
برای آشنایی با خدمات مرتبط، می‌توانید صفحه سرویس و نگهداری آسانسور و صفحه خدمات تعمیر آسانسور را نیز مطالعه کنید.
فراز آسانبر آتا؛ خدمات سرویس، نگهداری و تعمیر آسانسور در تهران.
تاریخ درج: 1405/7/25